Dolar 18,8143
Euro 20,5629
Altın 1.158,49
BİST 4.917,96
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul 8 °C
Yağmurlu

Diyabet neden bu kadar yaygın?

18.12.2022
69
A+
A-

Günümüzün en yaygın kronik hastalıkları ortasında yer alan diyabet için genetik yapı risk faktörüdür. Fakat hastalığın süratle artmasının yalnızca genetikle açıklanamayacağını belirten Osman Erk, ‘‘Bu artışta beslenme biçimi ve çevresel etkenlerin de rolü büyük’’ dedi.

Diyabet neden bu kadar yaygın?

Diyabet yani halk ortasındaki ismiyle şeker hastalığı, kandaki tüm şekerin işlenememesinden kaynaklanır. Bedendeki şeker düzeyini dengeleyen insülin yetersiz salgılandığında ya da insüline karşılık verilemediğinde kanda oluşan yüksek şeker bu hastalığa yol açar. Tedavisi olmayan diyabetin denetim altına alınmadığında önemli hastalıkları tetiklediğini belirten İç Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Osman Erk, hastalığın artış nedenlerinden korunma yollarına kadar birçok değerli noktayı şöyle açıkladı…

İç Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Osman Erk

Birçok nedeni var

Genetik yapı diyabet için risk faktörüdür. Hastalığın bu kadar yaygınlaşması genetik risklerle açıklanamaz. Çevresel etkenler, ömür biçimi, beslenme üslubu diyabetin ortaya çıkmasında en değerli faktörlerdir. Son 40 bin yılda insanların genetik yapısı hiç değişmemiştir. Diyabet sayısı ise 1983’den 2008’e kadar 7 kat artmıştır. Genleriniz yanlışsız beslendiğiniz ve onlara düzgün davrandığınız vakit denetiminiz altındadır. Her yiyecek yalnızca besin değil, bildiri dolu bilgi yumağıdır. Besinler yalnızca genleri etkilemez, hormonları, metabolizmayı, mikrobiyotayı ve ruhsal durumumuzu tesirler. Dr. Dean Ornish’in yaptığı bir çalışmada 3 aylık beslenme ve ömür üslubu değişikliğinin kanseri denetim eden 500’den fazla geni etkilediği gösterilmiştir.

Önemli hastalıkları tetikler

Diyabet, kalp ve damar hastalıklarının eş kıymetidir. Diyabet hipertansiyon birlikteliği sıktır (yüzde 75). Erişkinlerde en sık körlük nedenidir. Diyabetik hastaların yüzde 70-80’inde karaciğer yağlanması, az kısmında karaciğer sirozu vardır. Hastalarda Alzheimer riski 4 kat artar. Depresyon ve his durum bozukluğu sıktır (yüzde 50). Diyabet kronik böbrek yetersizliğinin en sık nedenidir. Kanser ve enfeksiyon riskini artırır. Beyin hastalıkları, el ve ayaklarda his kaybının en sık nedenidir. Cinsel bağlantı bozukluğunun da en sık nedenidir. Felç riskini 3-4 kat artırır. Ani ve erken ölümlere de yol açabilir.

Prediyabet de ciddiye alınmalı

Kan şekerinin 100-126 mg/dl ortasında olduğu devir prediyabet (hafif diyabet) devridir. Prediyabet periyodu en az diyabet devri kadar sıkıntılıdır. Bu devirde de diyabetin bütün komplikasyonları ile karşılaşmak mümkündür.

Teşhisi kolaydır

Açlık kan şekerinin 126 mg/dl’nin üzerinde olması, rastgele bir vakitte kan glikoz seviyesinin 200 mg/dl’nin üzerinde olması, oral glikoz tolerans testinde iki saatlik plazma glikozunun 200 mg/dl’nin üzerinde olması durumunda diyabet tanısı konur.

Sadece ilaç tedavisi yetmez

Beslenme ve ömür şekli alışkanlıkları düzeltilmeden, altta yatan nedenler tedavi edilmeden yapılacak ilaç ve insülin tedavisi komplikasyonları asla önlemez. New England Journal of Medicine’de (2008) yayınlanan ACCORD çalışmasında beslenmesine ve hayat biçimine dikkat etmeyip, kan şekerini düşürmek için ağır tedavi gören hastalarda komplikasyonlar daha fazla görülmüştür.

Obezite ile yapışık kardeştir

Her cins, ırk, yaş ve meslek kümesinde diyabet giderek artmaktadır. Dünyada ve Türkiye’de diyabet sorunu olanlar, olmayanlardan daha fazladır. Diyabetik hastaların yüzde 80’i fazla kilolu ve obezdir. Obezite dünyadaki önlenebilir vefat nedenlerinin başında gelir. 5-7 kilo almak diyabet riskini 2 kat, 8-10 kilo almak ise 3 kat artırır.

İşte risk faktörleri

Diyabet riskini artıran nedenler şöyle sıralanabilir.

■ Aile hikayesi (genetik)

■ 45 yaş üzerinde olmak

■ Hipertansiyon

■ Gestasyonel diyabet (diyabetin gebelikte ortaya çıkıp, gebelik sonrası ortadan kalkması)

■ İri çocuk doğurmak

■ Uygun huylu kolesterolün 45 mg/dl’den az olması

■ Trigliseridin (Kanda bulunan bir yağ türü) 250 mg/dl’nin üzerinde olması.

Riski azaltma yolları

Diyabet riskini azaltmak için şu noktalara dikkat edilmelidir…

■ Kalori kontrolü

■ Doğal ve taze besinler

■ Fizikî aktivite, egzersiz

■ Uyku

■ Huzur

■ Omega 3

■ Yeşil yapraklı sebzeler

■ Kuruyemişler

Bunları ölçülü tüketin

■ Tam tahıllar

■ Baklagiller

■ Meyveler

Nişastalı zerzevat ve besinler: Pişmiş havuç, beyaz patates, tatlı patates, yabani havuç, şalgam, pancar, balkabağı, kestane, bezelye, taze fasulye.

Bunlardan uzak durun

■ Şeker, rafine karbonhidrat

■ Unlu besinler, beyaz ekmek

■ İşlenmiş ve ambalajlı gıdalar

■ Beyaz pirinç, makarna

■ Kurutulmuş meyve, tatlılar, bal, pekmez, reçel, marmelat

■ Meyve suları, kolalı ve gazlı içecekler, güç içecekleri, tatlandırıcılar.

ETİKETLER:
ZİYARETÇİ YORUMLARI - 0 YORUM

Henüz yorum yapılmamış.