Dolar 18,8165
Euro 20,5097
Altın 1.158,88
BİST 4.752,24
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul 7 °C
Hafif Yağmurlu

Urartu sanatı ‘savat’ usta ellerle gelecek kuşaklara aktarılıyor

27.12.2022
58
A+
A-

Urartulardan bugüne ulaşan fakat endüstrileşmeyle unutulmaya yüz tutan el sanatlarından savat, Van’da birkaç usta tarafından gelecek kuşaklara aktarılıyor.

Urartu sanatı ‘savat’ usta ellerle gelecek kuşaklara aktarılıyor

Asırlarca Urartulara başşehirlik, sonrasında da birçok medeniyete mesken sahipliği yapan Van’ın en değerli el sanatlarından savat (gümüş üzerine oyulan motiflerin üzerine ve etrafına işlenen siyah nakış), yıllardır hünerli ellerde hayat buluyor.

1915 öncesine kadar 120’ye yakın atölyenin bulunduğu kentte artık birkaç ustanın yaşatmaya çalıştığı savat; bakır, gümüş, kurşun ve kükürtten elde edilen alaşımın eritilerek gümüş takıların üzerine işlenen desenlerin kaplanmasıyla yapılıyor. Kaplamanın akabinde zımparalama ve cilalama süreçleriyle gümüş takıların üzerindeki motifler ortaya çıkarılıyor.
Ustaların Van’a has motiflerin yanı sıra Urartu medeniyetine ilişkin figürleri ihtimamla işledikleri takılar, zahmetli bir sürecin akabinde hem yerli ve yabancı konukların beğenisine sunuluyor hem de sipariş üzerine birçok kente ve yurt dışına gönderiliyor.

.

Van Ticaret ve Sanayi Odasının teşebbüsü sonucu 2017’de Türk Patent ve Marka Kurumunca tescillenen savat sanatının gelecek kuşaklara aktarılması için belediyeler de açtıkları kurslarla yeni ustalar yetiştirmeye çalışıyor.

.

İpekyolu ilçesinde açtığı gümüş sürece atölyesinde babasından öğrendiği mesleğini sürdüren Erdal Binici, çelik kalemiyle gümüş bilezik, kolye, vazo üzere eserlere işlediği motif ve desenlerin üzerini yüksek ısıda erittiği savatla kaplıyor. Daha sonra gümüşü zımparalayarak işlediği figürleri ortaya çıkaran Binici, cilalama sürecinin akabinde satışa hazır hale getiriyor.
Her basamağı sabır gerektiren çalışmayı atölyedeki ustalara da anlatan Binici, unutulmaya yüz tutan sanatın yaşatılmasına katkı sunuyor.

.

‘SAVATTAKİ ORANLAR USTALARIN SIRRI’

Erdal Binici, AA muhabirine, Van’ın geçmişten bugüne ulaşan en kıymetli miraslarından birini gelecek nesillere aktarmak istediklerini söyledi.

.

Binici, “Savat; gümüş, bakır, kurşun ile kükürtten elde edilir ve bunun oranları vardır. Savattaki oranlar ustaların sırrıdır. Savat kaldıkça güzelleşir, değerlenir. Tarihimize baktığımız vakit, babalarımızda, dedelerimizde, ninelerimizde olmazsa olmazlardan biridir savat. Katman, bilezik, kemer, yüzük üzere eşyalarda kesinlikle savat olurdu.” dedi.

.

Urartu periyodu figürlerini savatla birleştirdiklerini söz eden Binici, şunları kaydetti:

“Atölyemize gelen konuklarımız savatla yapılan takıları çok beğeniyor. Yıllar sonra geldiklerinde takmaya devam ettiklerini görüyoruz zira savat kaldıkça daha da güzelleşiyor. Osmanlı periyodunda padişahların özel modüllerinde da kullanılmıştır. Savat, 2 bin 800 yıldan beri bu bölgede yapılan en değerli işçiliklerden biri. Eski Van Şehri’nde kuyumcu çarşısı varmış ve orada 120 atölyenin olduğu tespit edilmiş. Artık maalesef yok. Bir bileziğin tamamlanması 3-4 günü buluyor zira el işçiliğiyle yapıyoruz. Kesimin üzerindeki savatı makinenin yapması mümkün değil. Ondan ötürü, bizden eser isteyen firmalara olumsuz cevap veriyoruz. Seri üretim yapmıyoruz ve fakat kendi siparişlerimizi karşılayabiliyoruz. Van’a gelen konuklar de yaptığımız eserlere ilgi gösteriyor.”

.

‘5-6 AY SONRASINA GÜN VERİYORUZ’ 

Binici, bu sanatının sabır ve itina gerektirdiğini lisana getirerek, bir parçayı yapmaya başladığında huzur bulduğunu ve kendini öbür bir alemdeymiş üzere hissettiğini anlattı.
Ürünlerinin yurt içinde ve yurt dışında talep gördüğünü belirten Binici, şöyle devam etti:
“Birçok vilayetten Van’a gelen konuklarımız var. Onlara atölyemizde savat sanatının nasıl yapıldığını anlatıyoruz. Büyük emek isteyen sanatı gördüklerinde eserlerden almak istiyorlar. Gittikten sonra tekrar sipariş verenler de oluyor. Herkese yetişemiyoruz ve yapabildiğimiz kadarı için kelam veriyoruz. 5-6 ay sonrasına gün verdiğimiz beşerler oluyor. Yeni eleman yetiştirmekte zorlanıyoruz. Gelenler sabretmiyor, birkaç gün çalıştıktan sonra vazgeçiyor. ‘Abi çok güç bir personellik, kusura bakma ben gelemem.’ diyor. Urartulardan başladık ve bugüne kadar birçok medeniyetten motifi gümüşe işledik. Çok pahalı bir arşiv oluşturduk.”

.

AA

ZİYARETÇİ YORUMLARI - 0 YORUM

Henüz yorum yapılmamış.